Co VSME oznacza dla MŚP, jakie dane ESG firmy powinny zacząć gromadzić i jak w praktyce podejść do dobrowolnego raportowania na temat zrównoważonego rozwoju?
Dobrowolny Standard Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla MŚP, znany jako VSME, oferuje małym i średnim przedsiębiorstwom praktyczny sposób organizacji informacji o zrównoważonym rozwoju bez konieczności wdrażania pełnej złożoności raportowania dużych firm.
Dla wielu MŚP kluczowe pytanie brzmi nie tylko, czym jest VSME, ale także od czego zacząć: jakie dane ESG gromadzić, jak je ustrukturyzować i jak je wykorzystać, gdy klienci, banki lub partnerzy biznesowi proszą o informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju. Niniejszy przewodnik wyjaśnia, jak MŚP mogą krok po kroku podchodzić do raportowania VSME i przekształcać dane ESG w bardziej przejrzysty i użyteczny atut biznesowy.
VSME to dobrowolny standard raportowania zrównoważonego rozwoju przeznaczony dla nienotowanych na giełdzie mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.
Pomaga on MŚP organizować informacje ESG w bardziej proporcjonalny sposób i reagować na prośby klientów, banków, inwestorów i partnerów w łańcuchu dostaw.
Najbardziej praktycznym punktem wyjścia nie jest pisanie raportu, ale mapowanie już dostępnych danych dotyczących środowiska, ludzi i postępowania biznesowego.
Moduł Podstawowy oferuje pierwszy, ustrukturyzowany punkt wejścia, natomiast Moduł Kompleksowy może być używany w przypadku zapotrzebowania na bardziej szczegółowe informacje.
Podejście oparte na modelu VSME może pomóc MŚP przejść od rozproszonych informacji do bardziej przejrzystej oceny ESG, lepszych rozmów biznesowych i bardziej ukierunkowanych działań naprawczych.
Czym jest VSME i dlaczego jest ważne dla MŚP?
VSME to skrót od Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs (Dobrowolny Standard Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju dla MŚP). Został on opracowany przez EFRAG jako uproszczone ramy raportowania zrównoważonego rozwoju dla nienotowanych na giełdzie mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. W przeciwieństwie do Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju przeznaczonych dla dużych przedsiębiorstw, VSME stosuje bardziej proporcjonalne podejście, uwzględniając wielkość, zasoby i specyfikę mniejszych przedsiębiorstw.
Przedsiębiorstwa mogą zapoznać się z oficjalnym Standardem EFRAG VSME, aby zapoznać się z pełną strukturą, celami i modułami raportowania.
Standard ten odpowiada na bardzo praktyczną potrzebę. Wiele MŚP nie podlega bezpośrednio obowiązkowym wymogom raportowania zrównoważonego rozwoju, ale coraz częściej są proszone o dostarczanie informacji ESG przez dużych klientów, instytucje finansowe, inwestorów lub firmy w ich łańcuchu dostaw. Wnioski te mogą obejmować wiele różnych obszarów: zużycie energii, emisje gazów cieplarnianych, praktyki pracownicze, zdrowie i bezpieczeństwo, polityki, postępowanie biznesowe lub informacje dotyczące dostawców.
Komisja Europejska dostrzegła tę presję. W swoim zaleceniu dotyczącym dobrowolnego raportowania na temat zrównoważonego rozwoju dla MŚP Komisja wyjaśnia, że raportowanie na temat zrównoważonego rozwoju (VSME) ma pomóc mniejszym firmom sprawniej reagować na wnioski o informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju, jednocześnie zmniejszając obciążenia administracyjne. Jest to istotne, ponieważ MŚP często otrzymują wiele wniosków w różnych formatach, nawet jeśli nie są prawnie zobowiązane do publikowania raportu na temat zrównoważonego rozwoju.
Z tego powodu raportowanie na temat zrównoważonego rozwoju (VSME) nie powinno być postrzegane wyłącznie jako standard raportowania. Jest to również praktyczne narzędzie do uporządkowania informacji ESG, o których dostarczanie firmy są już proszone.
Dlaczego punktem wyjścia są dane, a nie raportowanie?
Dla wielu MŚP raportowanie na temat zrównoważonego rozwoju może wydawać się odległe od codziennej działalności. Język może brzmieć technicznie, ramy mogą wydawać się skomplikowane, a proces raportowania może wydawać się zaprojektowany dla większych organizacji z dedykowanymi zespołami ds. ESG.
Raportowanie na temat zrównoważonego rozwoju (VSME) pomaga zmienić punkt wyjścia. Zamiast prosić MŚP o zbudowanie zaawansowanego systemu raportowania od samego początku, pomaga im zrozumieć, jakie informacje już posiadają, czego brakuje i co można uporządkować w bardziej spójny sposób.
W praktyce pierwszym krokiem nie jest pisanie raportu. Pierwszym krokiem jest identyfikacja danych, które już istnieją w firmie.
Rachunki za energię, zużycie paliwa, dokumentacja kadrowa, informacje o szkoleniach, dokumentacja bezpieczeństwa, wewnętrzne procedury, rejestry dostawców i poprzednie kwestionariusze klientów – wszystkie te elementy mogą stać się podstawą zrównoważonego rozwoju. Wiele MŚP posiada już część tych informacji, ale często są one rozproszone pomiędzy różne osoby, działy lub dokumenty.
W tym miejscu ujawnia się wartość VSME. Może ono pomóc firmom przejść od fragmentarycznych odpowiedzi do bardziej ustrukturyzowanego zbioru danych. A gdy dane ESG staną się łatwiejsze do znalezienia, aktualizacji i wyjaśnienia, łatwiej będzie je również wykorzystać w relacjach z klientami, ocenach dostawców, dyskusjach o finansowaniu i wewnętrznych planach usprawnień.
Dla firm, które już pracują nad gromadzeniem danych ESG, naturalnie wiąże się to z szerszym wyzwaniem, jakim jest zbudowanie niezawodnych procesów zarządzania danymi ESG. Podejście oparte na platformie może pomóc firmom uporządkować informacje w czasie, zwłaszcza gdy dane ESG muszą wspierać raportowanie, zgodność z przepisami, współpracę z dostawcami i podejmowanie decyzji.
Jakie dane MŚP powinny zacząć gromadzić?
Zgodnie z Zaleceniem Komisji (UE) 2025/1710, Standard VMŚP składa się z dwóch modułów:
1.Modułu Podstawowego;
2.Modułu Kompleksowego.
Moduł Podstawowy zawiera podstawowe informacje i wskaźniki. Moduł Kompleksowy dodaje dodatkowe dane, o które mogą poprosić banki, inwestorzy i klienci korporacyjni, oprócz Modułu Podstawowego.
Dla większości MŚP, które po raz pierwszy wchodzą w obszar VMŚP, Moduł Podstawowy jest najbardziej praktycznym punktem wyjścia. Pozwala on firmie na zbudowanie wstępnego, ustrukturyzowanego obrazu informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju bez nadmiernego komplikowania procesu.
Dane do gromadzenia można podzielić na trzy szerokie obszary:
Informacje środowiskowe;
Informacje społeczne;
Informacje dotyczące postępowania biznesowego.
Dane środowiskowe zazwyczaj zaczynają się od tego, co firma może już zmierzyć w ramach swojej działalności. Mogą to być dane dotyczące zużycia energii, zużycia paliwa, zużycia wody, odpadów, materiałów, wykorzystania zasobów lub dostępnych informacji na temat emisji gazów cieplarnianych. Na tym etapie celem nie jest natychmiastowe zbudowanie idealnego systemu raportowania środowiskowego. Chodzi o stworzenie wiarygodnego punktu odniesienia, który można udoskonalać z czasem.
Dane społeczne dotyczą pracowników firmy i praktyk związanych z personelem. MŚP mogą zacząć od analizy informacji, które często są już dostępne w ramach procesów kadrowych, płacowych, BHP lub zarządzania. Mogą one obejmować skład kadry, szkolenia, wskaźniki BHP, warunki pracy, polityki pracownicze lub informacje dotyczące różnorodności, w stosownych przypadkach. Chodzi o to, aby „S” w ESG było bardziej konkretne i mierzalne, zwłaszcza gdy klienci lub nabywcy pytają, jak zarządzane są kwestie społeczne w całym łańcuchu dostaw.
Dane dotyczące postępowania biznesowego pomagają pokazać, jak firma zarządza odpowiedzialnością, uczciwością i kontrolą wewnętrzną. W przypadku MŚP nie musi to być nadmiernie skomplikowane. Mogą one obejmować informacje na temat polityk, kodeksów postępowania, praktyk antykorupcyjnych, obowiązków wewnętrznych, szkoleń z etyki biznesu lub dokumentacji dotyczącej wyroków skazujących i grzywien, w stosownych przypadkach.
Informacje dotyczące środowiska, społeczeństwa i postępowania biznesowego pomagają MŚP zbudować wstępny profil ESG. Jednak gromadzenie danych to dopiero pierwszy etap procesu. Aby VSME było użyteczne w dłuższej perspektywie, firmy muszą również wiedzieć, skąd pochodzą informacje, kto odpowiada za ich aktualizację oraz jak można je przechowywać jako dowód, gdy klienci, banki lub partnerzy proszą o wyjaśnienia.
Jak zbierać i przechowywać dane VSME w praktyce?
Po zidentyfikowaniu przez MŚP informacji ESG, które muszą gromadzić, kolejnym wyzwaniem jest zapewnienie powtarzalności procesu. Dlatego zbieranie danych ESG nie powinno odbywać się na ostatnią chwilę, w odpowiedzi na ankietę klienta lub zapytanie bankowe, lecz powinno być zorganizowane w ramach prostego procesu wewnętrznego.
Pierwszym praktycznym krokiem jest jasne przypisanie obowiązków. Dane środowiskowe mogą pochodzić z administracji, finansów, operacji lub zarządzania obiektami. Informacje o zatrudnieniu są zazwyczaj przechowywane przez dział kadr, płac lub kierownictwo. Informacje dotyczące postępowania biznesowego mogą znajdować się w dziale prawnym, ds. zgodności, ds. jakości lub kierownictwie firmy. Nawet w małych organizacjach zdefiniowanie, kto jest właścicielem każdego rodzaju informacji, pomaga uniknąć duplikacji i ułatwia przyszłe aktualizacje.
Drugim krokiem jest identyfikacja dokumentów źródłowych, z których pochodzą poszczególne dane. W przypadku informacji środowiskowych mogą to być rachunki za energię, faktury za paliwo, rachunki za wodę, rejestry odpadów, dokumenty dostawców lub istniejące certyfikaty środowiskowe. W przypadku informacji społecznych firmy mogą korzystać z dokumentacji kadrowej, rejestrów szkoleń, dokumentacji BHP, danych płacowych lub wewnętrznych procedur. W przypadku zasad etyki biznesowej, przydatne źródła mogą obejmować kodeksy postępowania, procedury antykorupcyjne, rejestry zgodności, dokumenty dotyczące ładu korporacyjnego lub procedury kontroli wewnętrznej.
Trzecim krokiem jest utworzenie jednego repozytorium danych. Nie musi to być skomplikowane na początku. Ważne jest, aby firma posiadała jedno wiarygodne miejsce, w którym przechowywane są informacje ESG, dokumenty uzupełniające i daty aktualizacji. Każdy punkt danych powinien być identyfikowalny ze źródłem, aby firma mogła wyjaśnić, skąd pochodzą informacje, jeśli klient, bank lub partner poprosi o wyjaśnienia. Dla firm poszukujących bardziej ustrukturyzowanego sposobu organizacji informacji, EFRAG udostępnia również cyfrowy szablon VSME i taksonomię XBRL, które wspierają cyfrowe raportowanie zrównoważonego rozwoju i ułatwiają wprowadzanie, walidację i wymianę danych dotyczących VSME.
MŚP powinny również określić podstawowy rytm aktualizacji. Niektóre dane, takie jak zużycie energii lub dane dotyczące zatrudnienia, mogą wymagać corocznej lub częstszej aktualizacji, w zależności od potrzeb biznesowych. Inne informacje, takie jak polityki lub procedury, mogą wymagać przeglądu tylko w przypadku wystąpienia zmian. Ustalanie terminów weryfikacji pomaga utrzymać aktualność informacji dotyczących VSME i zapobiega rozpoczynaniu procesu od zera za każdym razem, gdy pojawia się nowe zapytanie.
Zgromadzone dane należy sprawdzić przed udostępnieniem na zewnątrz. Oznacza to weryfikację spójności danych, aktualności dokumentów i jasnego podziału obowiązków. Prosty krok walidacyjny może poprawić jakość danych i zwiększyć wiarygodność informacji ESG w rozmowach z klientami, bankami i partnerami w łańcuchu dostaw.
Jak VSME może pomóc MŚP w reagowaniu na potrzeby klientów, banków i partnerów w łańcuchu dostaw?
Jednym z głównych powodów, dla których VSME ma znaczenie, jest rosnąca liczba wniosków o informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju w łańcuchach wartości.
Duże firmy często potrzebują informacji od dostawców, aby zrozumieć swój własny wpływ na zrównoważony rozwój, ryzyko i szanse. Instytucje finansowe mogą również prosić MŚP o informacje ESG podczas oceny finansowania, ryzyka lub długoterminowej odporności. Tworzy to to, co Komisja Europejska określa jako „efekt domina”: nawet MŚP, które nie podlegają bezpośrednio obowiązkowi raportowania, mogą otrzymywać wnioski o dane dotyczące zrównoważonego rozwoju od większych podmiotów w swoim łańcuchu wartości.
VSME może pomóc zmniejszyć obciążenie związane z tym procesem. Zamiast odpowiadać na każde zapytanie od zera, MŚP mogą zorganizować podstawowy zestaw informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju i wykorzystywać go w różnych rozmowach.
Nie oznacza to, że wszystkie wnioski klientów lub banków będą identyczne. Niektóre sektory mogą wymagać określonych wskaźników. Niektórzy nabywcy mogą prosić o dodatkowe szczegóły. Niektóre instytucje finansowe mogą koncentrować się na informacjach związanych z ryzykiem. Struktura oparta na VSME może usprawnić proces, ponieważ firma ma już jaśniejszy punkt odniesienia ESG.
Poprawia to również jakość rozmów. Gdy dane dotyczące zrównoważonego rozwoju są łatwiejsze do uzyskania i wyjaśnienia, dyskusje z klientami i partnerami mogą wykraczać poza proste gromadzenie danych. Mogą koncentrować się na wynikach, ryzyku, postępie i możliwościach poprawy.
Jest to szczególnie istotne dla firm działających w różnych łańcuchach dostaw. Gromadzenie danych ESG od dostawców jest często jednym z najtrudniejszych elementów zarządzania zrównoważonym rozwojem. Im bardziej ustrukturyzowane są informacje, tym łatwiej zarówno kupującym, jak i dostawcom zrozumieć, czego się żąda, dlaczego jest to ważne i jak może to wspierać lepsze decyzje.
Od danych VSME do oceny i poprawy ESG
VSME może również pomóc MŚP przejść z trybu reagowania na tryb poprawy.
Wiele firm rozpoczyna gromadzenie danych ESG, ponieważ ktoś o nie prosi: klient, nabywca, bank lub partner. Jednak gdy informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju są ustrukturyzowane, ocena ESG może pomóc firmom zidentyfikować obszary wymagające poprawy i przełożyć wyniki oceny na jaśniejsze priorytety.
Dane dotyczące energii mogą ujawnić możliwości poprawy efektywności. Dane dotyczące siły roboczej mogą wskazywać priorytety w zakresie szkoleń lub bezpieczeństwa. Informacje dotyczące zarządzania mogą wskazywać, czy zasady i obowiązki są jasne. Informacje dotyczące dostawców mogą wspierać lepsze zarządzanie ryzykiem. Wielokrotne gromadzenie danych może pokazać, czy firma poprawia się z czasem.
W tym miejscu VSME staje się czymś więcej niż tylko raportowaniem. Może stać się pierwszym krokiem w kierunku oceny ESG i ciągłego doskonalenia.
Ustrukturyzowana ocena pomaga firmom zrozumieć swoją sytuację. Punktacja lub ewaluacja może ułatwić interpretację tych informacji. Praktyczny plan działania może następnie przekształcić ocenę w priorytety, obowiązki i kolejne kroki.
Dla MŚP ten proces jest ważny, ponieważ łączy informacje o zrównoważonym rozwoju z wartością biznesową. Dane ESG nie są gromadzone wyłącznie w celu wypełnienia formularza. Mogą one wspierać zaufanie klientów, relacje z dostawcami, dostęp do finansowania, usprawnienia operacyjne i długoterminową konkurencyjność.
Jak Synesgy wspiera firmy w strukturyzacji danych ESG?
Dla wielu MŚP najtrudniejszą częścią raportowania zrównoważonego rozwoju jest niezrozumienie, dlaczego ESG ma znaczenie. Chodzi o to, jak gromadzić informacje w ustrukturyzowany, rzetelny i powtarzalny sposób.
Synesgy pomaga firmom w ocenie ESG za pośrednictwem platformy cyfrowej zaprojektowanej do gromadzenia, organizowania i oceny informacji o zrównoważonym rozwoju. Może to pomóc firmom, które muszą reagować na prośby klientów, poprawić widoczność zagadnień ESG i przekształcić rozproszone dane w jaśniejszy obraz swoich wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Dla firm wdrażających VSME (Virtual Small Business Process Management), taka struktura może usprawnić proces. Pomaga przenieść informacje o zrównoważonym rozwoju z rozproszonych dokumentów i pojedynczych odpowiedzi do bardziej spójnego zbioru danych. Z czasem zbiór ten może wspierać ocenę, interpretację wyników i planowanie ulepszeń.
Wartość tkwi nie tylko w gromadzeniu danych. Chodzi o to, aby dane te były łatwiejsze do zrozumienia i wykorzystania.
Sprawdź jak gromadzenie danych wygląda na platformie Synesgy - załóż bezpłatne konto i rozpocznij!
VSME jako praktyczny punkt wyjścia do podejmowania lepszych decyzji ESG
VSME oferuje MŚP bardziej przystępny sposób podejścia do informacji o zrównoważonym rozwoju. Nie wymaga od firm stania się ekspertami w zakresie raportowania z dnia na dzień. Pomaga im zacząć od tego, co mają, uporządkować to, co ważne, i doskonalić się z czasem.
Dla MŚP jest to praktyczna szansa. Jaśniejsza baza danych ESG może ułatwić reagowanie na prośby klientów, współpracę z bankami i partnerami, wspieranie rozmów z dostawcami i przygotowanie się na przyszłe oczekiwania.
Firmy, które rozpoczną dziś porządkowanie swoich danych dotyczących zrównoważonego rozwoju, będą lepiej przygotowane na prośby klientów w przyszłości. Co ważniejsze, będą w czołówce.
Podsumowanie w 5ciu punktach:
1.Czym jest VSME?
VSME to skrót od Voluntary Sustainability Reporting Standard for MŚP (Dobrowolny Standard Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla MŚP). Jest to dobrowolny system opracowany, aby pomóc nienotowanym na giełdzie mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom w organizacji i raportowaniu informacji na temat zrównoważonego rozwoju w prostszy i bardziej proporcjonalny sposób. W praktyce zapewnia on MŚP wspólną strukturę gromadzenia danych ESG i skuteczniejszego reagowania na zapytania klientów, banków, inwestorów i partnerów w łańcuchu dostaw.
2.Czy VSME jest obowiązkowe dla MŚP?
Nie. VSME jest dobrowolne. Jest przeznaczone dla nienotowanych na giełdzie mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, które chcą raportować informacje na temat zrównoważonego rozwoju w uproszczony i proporcjonalny sposób.
3.Czy VSME to to samo co ESRS (Europejskie Standardy Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla dużych przedsiębiorstw)?
Nie. VSME obejmuje te same szerokie zagadnienia dotyczące zrównoważonego rozwoju, co Europejskie Standardy Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla dużych przedsiębiorstw, ale jest proporcjonalny do specyfiki mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Nie jest to to samo, co stosowanie pełnych ram ESRS (Europejskie Standardy Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla dużych przedsiębiorstw).
4.Od czego powinno zacząć MŚP?
Najlepszym punktem wyjścia jest mapowanie informacji ESG, które są już dostępne w firmie, a następnie wykorzystanie Modułu Podstawowego jako pierwszej struktury. Dodatkowe informacje można dodać, gdy klienci, banki, inwestorzy lub partnerzy biznesowi potrzebują więcej szczegółów.
5.Czy VSME może pomóc MŚP w reagowaniu na zapytania ESG od dużych klientów?
Tak. Jednym z głównych celów VSME jest pomoc MŚP w organizowaniu informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju w bardziej spójny sposób, aby mogły one efektywniej reagować na zapytania dotyczące danych ESG od dużych firm, banków, inwestorów i partnerów w łańcuchu dostaw. Nie eliminuje to wszystkich konkretnych zapytań, ale daje MŚP jaśniejszy punkt odniesienia, który można ponownie wykorzystać w różnych relacjach biznesowych.
Czas rozpocząć gromadzenie danych i pierwszą certyfikację na Synesgy - załóż konto!
