2 lipca 2026 r. to data rozpoczęcia stosowania Rozporządzenia (UE) 2024/3005: od tego dnia działalność w zakresie ocen (ratingów) ESG w Unii Europejskiej po raz pierwszy podlega dedykowanym ramom regulacyjnym i nadzorczym. ESMA (Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych) staje się właściwym organem nadzorczym dla dostawców ocen ESG objętych tym rozporządzeniem.
Przejrzystość metodologii staje się obowiązkowa: dostawcy muszą publicznie ujawniać swoje modele ratingowe, źródła danych oraz kluczowe założenia. Pomaga to firmom lepiej zrozumieć, w jaki sposób powstają oceny ESG, a w razie potrzeby zidentyfikować ewentualne niezgodności lub błędy faktyczne w wykorzystanych informacjach.
Dla instytucji finansowych i innych użytkowników ocen ESG nowe ramy wzmacniają znaczenie korzystania z ratingów wydawanych przez autoryzowanych dostawców.
Dlaczego przejrzystość ocen ESG stała się kwestią biznesową?
Oceny ESG stały się kluczowym elementem infrastruktury w zrównoważonych finansach, a także w decyzjach zakupowych i zarządzaniu łańcuchem dostaw. Zarządzający aktywami wykorzystują je do tworzenia funduszy z etykietą ESG. Banki zaś stosują je w procedurach zrównoważonego finansowania, ocenie ryzyka kredytowego, profilowaniu ESG klientów i systemach monitorowania. Duże korporacje używają ich do oceny dostawców i ryzyka w łańcuchu dostaw.
4 Filary nowych przepisów UE (Rozporządzenie UE 2024/3005)
1. Filar 1: Zezwolenia i rejestr publiczny
Dostawcy ocen ESG objęci zakresem rozporządzenia muszą uzyskać zezwolenie od ESMA przed świadczeniem usług ratingowych w UE. ESMA prowadzi również oficjalny, publiczny rejestr autoryzowanych dostawców.
2. Filar 2: Przejrzystość metodologii
Dostawcy muszą publicznie ujawniać kluczowe informacje dotyczące sposobu opracowywania ocen, w tym metodologie, modele, założenia, źródła danych, metody szacowania, cele oraz ograniczenia. Muszą również sprecyzować, które czynniki ESG są oceniane oraz czy rating odzwierciedla ryzyko finansowe, istotność wpływu (podwójną istotność), czy oba te elementy. W przypadku podawania zagregowanego wyniku ESG, osobne komponenty E (środowisko), S (społeczność) i G (ład korporacyjny) również muszą być udostępnione.
3. Filar 3: Konflikt interesów
Rozporządzenie wprowadza rygorystyczne zasady zapobiegające konfliktom interesów. Działalność w zakresie ocen ESG musi być oddzielona od usług, które mogłyby naruszyć niezależność dostawcy, takich jak doradztwo, audyt, doradztwo inwestycyjne czy nadawanie tradycyjnych ratingów kredytowych.
4. Filar 4: Wymogi w zakresie ładu korporacyjnego i organizacji
Dostawcy ocen ESG muszą posiadać przejrzyste struktury zarządzania, zdefiniowane role i odpowiedzialności, wykwalifikowaną kadrę kierowniczą oraz procedury chroniące analityków ratingowych przed naciskami komercyjnymi.
Co nowe zasady oznaczają dla ocenianych firm?
Wprawdzie rozporządzenie nie oznacza, że oceny ESG mogą być bezpośrednio negocjowane, to jednak istotnie zmienia ono pozycję ocenianych przedsiębiorstw:
Zrozumienie własnego wyniku: Po raz pierwszy metodologia stojąca za oceną ESG musi być publicznie ujawniona na stronie internetowej dostawcy. Dzięki temu firmy mogą dokładnie przeanalizować, jakie czynniki są oceniane, jak są ważone i podjąć ukierunkowane działania w celu poprawy swojego profilu.
Osobne oceny dla E, S i G: Wymóg dostarczania osobnych ocen dla komponentów środowiskowego, społecznego i ładu korporacyjnego daje firmom wyraźny wgląd w to, które wymiary ciągną ich rating w górę, a które go obniżają.
Weryfikacja błędów faktycznych: Przejrzystość źródeł i metod pozwala firmom identyfikować niedokładności lub błędy faktyczne i zgłaszać je dostawcom w celu korekty.
Okres przejściowy dla dostawców
Dostawcy ratingów ESG, którzy działali już w UE przed 2 stycznia 2025 r., korzystają z okresu przejściowego:
- Do 2 sierpnia 2026 r. muszą powiadomić ESMA o zamiarze kontynuowania działalności.
- Do 2 listopada 2026 r. muszą złożyć pełny wniosek o autoryzację.
W tym czasie mogą kontynuować działalność i będą tymczasowo wpisani do rejestru ESMA. Po listopadzie 2026 r. dostawcy, którzy nie uzyskali zezwolenia ani nie oczekują na decyzję w sprawie kompletnego wniosku, będą musieli zaprzestać świadczenia usług na terenie UE.
Jak firmy mogą przygotować się na nowe zasady?
1. Przeanalizuj publikowane metodologie: Zapoznaj się z metodologiami dostawców ocen ESG, z których korzystają Twoi inwestorzy, banki lub kluczowi klienci.
2. Zweryfikuj status regulacyjny dostawców: Sprawdź, czy agencje ratingowe oceniające Twoją firmę uzyskały lub ubiegają się o autoryzację ESMA.
3. Przygotuj spójne dane: Zadbaj o jakość i dostępność danych dotyczących zrównoważonego rozwoju w swojej organizacji, aby móc sprawnie weryfikować poprawność informacji wykorzystywanych przez agencje ratingowe.
