Rosnące wymagania klientów, banków, inwestorów i dużych partnerów biznesowych sprawiają, że kwestie środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym stają się ważne również dla sektora MŚP.
Wprowadzenie
Jeszcze kilka lat temu ESG (Kwestie środowiskowe, odpowiedzialności i społecznej i ładu korporacyjnego) kojarzyło się głównie z dużymi korporacjami i spółkami giełdowymi. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Rosnące wymagania klientów, banków, inwestorów i dużych partnerów biznesowych sprawiają, że kwestie środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym stają się ważne również dla sektora MŚP.
Choć większość mikro, małych i średnich przedsiębiorstw nie jest objęta bezpośrednim obowiązkiem raportowania ESG, to coraz częściej jest proszona o dostarczanie danych ESG przez swoich kontrahentów. Dzieje się tak dlatego, że duże firmy muszą raportować wpływ nie tylko własnej działalności, ale również całego swojego łańcucha wartości.
W praktyce oznacza to, że ESG staje się nowym językiem biznesu, a przygotowanie się do tych zmian decyduje o przyszłej konkurencyjności przedsiębiorstwa.
1. Dlaczego ESG dotyczy także MŚP?
MŚP są fundamentem gospodarki
W Unii Europejskiej:
- 99% wszystkich firm stanowią MŚP,
- ponad 70% miejsc pracy w sektorze prywatnym tworzą MŚP,
- około 50% PKB UE generowane jest przez sektor MŚP.
W Polsce działa ponad 2,7 mln aktywnych przedsiębiorstw, z czego ponad 95% to mikrofirmy.
Jednocześnie MŚP stanowią zdecydowaną większość partnerów biznesowych dużych korporacji. Dane Synesgy wskazują, że:
- 91% firm znajdujących się w łańcuchach wartości to MŚP,
- około 73% to mikroprzedsiębiorstwa.
To oznacza, że bez aktywnego udziału MŚP nie da się skutecznie przeprowadzić zielonej transformacji całej gospodarki.
2. Co napędza zmiany?
Regulacje Unii Europejskiej, takie jak CSRD, SFDR i CSDDD, powodują, że duże firmy muszą analizować nie tylko własny wpływ na środowisko i społeczeństwo, ale także wpływ całego swojego łańcucha wartości. W praktyce oznacza to, że będą potrzebowały danych ESG od swoich dostawców, podwykonawców i partnerów biznesowych, w tym od MŚP. To właśnie do tych wszystkich firm, które nie podlegają formalnemu, bezpośredniemu obowiązkowi raportowania kwestii ESG, ten obowiązek będzie wchodził do nich w sposób pośredni, poprzez łańcuchy wartości.
3. Łańcuch dostaw a łańcuch wartości — co musi zrozumieć MŚP?
W kontekście ESG ważne jest rozróżnienie między łańcuchem dostaw a łańcuchem wartości. Łańcuch dostaw obejmuje przepływ surowców, produktów, usług, informacji i finansów potrzebnych do dostarczenia produktu lub usługi. Łańcuch wartości jest pojęciem szerszym — obejmuje wszystkie działania, zasoby i relacje, dzięki którym firma tworzy oraz dostarcza wartość klientowi.
Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju wskazują, że łańcuch wartości obejmuje działania, zasoby i relacje wykorzystywane przez przedsiębiorstwo od koncepcji produktu lub usługi, przez dostawę i konsumpcję, aż po koniec cyklu życia. Co ważne, relacje biznesowe nie ograniczają się tylko do bezpośrednich kontrahentów, ale mogą obejmować także dalsze ogniwa poza pierwszym poziomem współpracy.
|
Łańcuch dostaw |
Łańcuch wartości |
|
Koncentruje się na przepływie produktów i usług |
Obejmuje wszystkie działania tworzące wartość dla klienta |
|
Obejmuje dostawców i odbiorców |
Obejmuje całą organizację oraz jej relacje biznesowe |
|
Skupia się na logistyce i operacjach |
Skupia się na tworzeniu wartości biznesowej |
W kontekście ESG kluczowe znaczenie ma właśnie łańcuch wartości, ponieważ obejmuje zarówno działalność własną firmy, jak również dostawców, podwykonawców, partnerów handlowych oraz klientów.
4. Dlaczego duże firmy pytają MŚP o dane ESG?
Choć MŚP oraz duże firmy zatrudniające do 1000 pracowników nie są obecnie bezpośrednio objęte obowiązkiem raportowania ESG na takich zasadach jak duże spółki, mogą zostać objęte pośrednim obowiązkiem raportowania poprzez relacje z kontrahentami. Duże firmy, aby spełnić obowiązki wynikające z CSRD, będą potrzebowały od swoich dostawców danych jakościowych i ilościowych dotyczących środowiska, spraw społecznych i ładu korporacyjnego.
W praktyce MŚP mogą być pytane m.in. o: · emisje gazów cieplarnianych i ślad węglowy, · zużycie energii i udział energii odnawialnej, · wykorzystanie wody i gospodarkę odpadami, · kwestie pracownicze, szkolenia, bezpieczeństwo pracy,
Dlatego coraz częściej MŚP otrzymują:
- kwestionariusze ESG,
- kwestionariusze dotyczące emisji CO₂,
- pytania o polityki pracownicze,
- pytania o procedury etyczne,
- prośby o certyfikaty i raporty ESG.
To zjawisko będzie się nasilało w kolejnych latach.
5. Jakie ryzyka grożą nieprzygotowanym MŚP?
Firmy, które nie będą w stanie dostarczyć wymaganych danych ESG, mogą spotkać się z następującymi konsekwencjami:
Ryzyko utraty kontraktów
Duże organizacje będą ograniczać współpracę z dostawcami, którzy nie spełniają wymogów ESG.
Trudniejszy dostęp do finansowania
Banki coraz częściej analizują ryzyko ESG klientów.
Brak danych może oznaczać:
- odmowę finansowania,
- wyższe koszty kredytu,
- utrudniony dostęp do finansowania inwestycji.
Problemy z udziałem w przetargach
Coraz więcej zamawiających uwzględnia kryteria ESG przy wyborze dostawców.
Ryzyka reputacyjne
Klienci, pracownicy i inwestorzy oczekują większej przejrzystości działań przedsiębiorstw.
6. ESG jako szansa dla MŚP
ESG nie powinno być traktowane wyłącznie jako obowiązek. Dla wielu przedsiębiorstw może stać się źródłem przewagi konkurencyjnej.
Oto najważniejsze korzyści biznesowe z wdrażania działań ESG:
ü Utrzymanie pozycji w łańcuchach wartości
Możliwość dalszej współpracy z dużymi kontrahentami.
ü Łatwiejszy dostęp do finansowania
Banki i inwestorzy coraz częściej preferują firmy zarządzające ryzykami ESG.
ü Oszczędności operacyjne
· mniejsze zużycie energii,
· ograniczenie odpadów,
· efektywniejsze wykorzystanie zasobów.
ü Pozyskiwanie nowych klientów
Coraz więcej odbiorców uwzględnia kryteria ESG przy wyborze dostawców.
ü Budowa reputacji
Przejrzystość i odpowiedzialność budują zaufanie klientów, pracowników i partnerów biznesowych.
7. VSME – dobrowolny standard stworzony dla MŚP
Aby ograniczyć obciążenia administracyjne dla MŚP związane z raportowaniem ESG, Unia Europejska przygotowała Dobrowolny Standard Raportowania dla MŚP, czyli VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs). Jego celem jest określenie maksymalnego zakresu danych ESG, o które MŚP mogą być pytane przez partnerów biznesowych. VSME ma być wspólnym punktem odniesienia dla banków, inwestorów i dużych firm w łańcuchach wartości, opracowano standard:
Główne cele VSME
- uproszczenie raportowania ESG,
- standaryzacja oczekiwań wobec MŚP,
- ograniczenie liczby różnych zapytań o dane (kwestionariuszy ESG),
- poprawa dostępu do finansowania,
- wsparcie współpracy w łańcuchach wartości
- wsparcie transformacji na zrównoważoną gospodarkę.
Standard VSME staje się dziś głównym punktem odniesienia dla firm rozpoczynających swoją drogę w ESG.
8. Jak przygotować firmę? Pięć kroków dla firm, które chcą pozostać w łańcuchu dostaw
Krok 1. Poznaj wymagania interesariuszy
Sprawdź:
- czy Twoi klienci podlegają CSRD lub inne wymogi ESG,
- jakie informacje ESG mogą od Ciebie oczekiwać,
- które obszary działalności są najbardziej istotne.
Krok 2. Dokonaj oceny obecnej sytuacji - Poznaj VSME i uporządkuj zakres danych
Istotnym jest zapoznać się ze strukturą VSME, ponieważ standard ten może stać się głównym punktem odniesienia dla zapytań kierowanych do MŚP przez większych partnerów biznesowych. Raport, czy też analiza wykonana w oparciu o ramy VSME powinna pokazać, co firma już robi dobrze, a gdzie potrzebne są usprawnienia. Raport ESG nie powinien być celem samym w sobie, ale wynikiem wcześniejszej analizy i uporządkowania danych w organizacji.
Krok 3. Zbierz i skategoryzuj dane ESG
Firma powinna zacząć gromadzić podstawowe dane środowiskowe, społeczne i zarządcze. Przygotuj system regularnego zbierania danych. Najczęściej wymagane informacje obejmują:
Obszar środowiskowy
- zużycie energii,
- emisje gazów cieplarnianych,
- odpady,
- zużycie wody.
Obszar społeczny
- liczba pracowników,
- szkolenia,
- bezpieczeństwo pracy,
- rotacja zatrudnienia.
Ład korporacyjny
- polityki i procedury,
- działania antykorupcyjne,
- zgłoszone nieprawidłowości.
Krok 4. Ustal cele ESG i komunikuj postępy
MŚP powinny wyznaczyć konkretne cele ESG oraz zaplanować działania poprawiające wyniki w obszarze zrównoważonego rozwoju. Ważna jest także aktywna komunikacja z partnerami biznesowymi o podejmowanych działaniach i postępach.
Przykładowe cele:
- redukcja zużycia energii,
- zwiększenie udziału energii odnawialnej,
- poprawa bezpieczeństwa pracy,
- rozwój kompetencji pracowników,
- wdrożenie procedur etycznych.
Przejrzysta komunikacja wzmacnia wiarygodność firmy.
9. ESG to proces, nie jednorazowy projekt
Spełnienie wymagań ESG to nie tylko odpowiedź na presję regulacyjną i oczekiwania kontrahentów. Materiały wskazują, że wdrożenie zasad ESG może wspierać zarządzanie ryzykiem, obniżanie kosztów działalności, dostęp do nowych rynków, utrzymanie kontraktów, budowanie reputacji, pozyskiwanie talentów oraz dostęp do finansowania.
Największym błędem jest oczekiwanie perfekcji na początku drogi.
Partnerzy biznesowi nie oczekują idealnych wyników ESG, oczekują natomiast:
- przejrzystości,
- zaangażowania,
- planu działania,
- gotowości do poprawy.
Firmy, które zaczną działać już dziś, będą lepiej przygotowane na przyszłe wymagania rynku.
Regularne mierzenie, analiza i raportowanie wskaźników ESG pomagają budować odporną i transparentną organizację.
10. Jak Synesgy może pomóc MŚP spełnić wymagania w łańcuchu dostaw?
Platforma Synesgy to globalne narzędzie wspierające biznes w gromadzeniu i analizie danych ESG o łańcuchach wartości. Synesgy pomaga utrzymać i rozwijać relacje biznesowe w coraz bardziej wymagających łańcuchach wartości.
Dla MŚP Synesgy stanowi praktyczne wsparciem w wielu obszarach:
1. Uporządkowanie danych ESG
Jednym z największych problemów MŚP są liczne i nieskoordynowane zapytania ESG od różnych klientów. Synesgy pozwala firmie:
- wypełnić jeden ustandaryzowany kwestionariusz,
- zebrać dane ESG w jednym miejscu,
- udostępniać ocenę i raport wielu partnerom biznesowym,
- ograniczyć konieczność odpowiadania na dziesiątki różnych ankiet.
Korzyść dla MŚP: oszczędność czasu i mniejsze obciążenie administracyjne.
2. Praktyczne wdrożenie standardu VSME
Wiele firm nie wie, jakie dane ESG powinno zbierać.
Synesgy mapuje wymagania VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs), dzięki czemu przedsiębiorstwo otrzymuje gotową strukturę zbierania danych zgodną z europejskim standardem dla MŚP.
Korzyść dla MŚP:
· przygotowanie do wymagań klientów,
· zgodność z oczekiwaniami rynku,
· łatwiejsze raportowanie ESG w przyszłości.
3. Ocena dojrzałości ESG firmy
Dla wielu przedsiębiorstw największym wyzwaniem jest odpowiedź na pytanie: „Od czego zacząć?” „Gdzie już działam zgodnie z zasadami ESG, a gdzie potrzebuję ulepszeń?”
Synesgy pozwala:
- ocenić aktualny poziom ESG,
- zidentyfikować luki,
- wskazać obszary wymagające poprawy,
- monitorować postęp rok do roku.
Korzyść dla MŚP: możliwość budowania planu rozwoju/strategii ESG na podstawie konkretnych danych.
4. Pozostanie w łańcuchach wartości
Duże firmy raportujące ESG potrzebują danych od swoich dostawców.
Brak danych może oznaczać:
- wykluczenie z procesu zakupowego,
- utratę kontraktu,
- brak możliwości udziału w przetargach.
Synesgy umożliwia szybkie przekazanie klientowi:
- danych ESG,
- wyników oceny (score ESG),
- raportu,
- certyfikatu ESG.
Korzyść dla MŚP: zwiększenie szans na utrzymanie relacji biznesowej i zdobywanie nowych klientów.
5. Wsparcie w dostępie do finansowania
Instytucje finansowe coraz częściej analizują kwestie ESG przy:
- kredytach,
- leasingu,
- faktoringu,
- finansowaniu inwestycji.
Raport ESG i certyfikat wygenerowany przez Synesgy mogą być dowodem, że firma:
- monitoruje swoje ryzyka ESG,
- prowadzi działania z zakresu zrównoważonego rozwoju,
- jest przygotowana na wymagania rynku.
Korzyść dla MŚP: większa wiarygodność wobec banków i inwestorów.
6. Certyfikacja ESG jako przewaga konkurencyjna
Certyfikat Synesgy może pełnić rolę:
- potwierdzenia transparentności firmy,
- dowodu zaangażowania w ESG,
- narzędzia marketingowego i sprzedażowego.
Może być wykorzystywany:
- w rozmowach z klientami,
- podczas przetargów,
- w komunikacji z inwestorami,
- na stronie internetowej firmy.
7. Monitorowanie dostawców przez MŚP
MŚP często występują nie tylko jako dostawcy, ale również jako firmy posiadające własnych podwykonawców.
Synesgy umożliwia:
- ocenę własnego łańcucha dostaw,
- identyfikację ryzyk ESG u dostawców,
- budowanie bardziej odpornego łańcucha wartości.
Podsumowanie
Zapamiętaj 5 najważniejszych faktów:
✅ MŚP są kluczowym elementem globalnych łańcuchów wartości.
✅ Zapytania o dane ESG będą pojawiać się coraz częściej.
✅ Brak przygotowania może utrudnić dostęp do klientów, finansowania i przetargów.
✅ Standard VSME oraz cyfrowe platformy oceny ESG jak Synesgy pomagają uporządkować raportowanie ESG w sposób proporcjonalny do możliwości MŚP.
✅ ESG to nie koszt ani moda, lecz inwestycja w konkurencyjność, odporność i przyszłość firmy.
Pamiętaj, że ESG nie jest jednorazowym obowiązkiem, ale procesem budowania odpornej, transparentnej i konkurencyjnej firmy.
Największym ryzykiem nie jest niska ocena ESG. Największym ryzykiem jest brak przygotowania do zmian, które już dziś zachodzą w globalnej gospodarce.
